Na początek słownikowa definicja: aborcja to zakończenie ciąży przed porodem. W codziennym języku używa się zamiennie określeń: aborcja, przerwanie ciąży i zakończenie ciąży. To doświadczenie, które dotyczy milionów osób na całym świecie i jest częścią rzeczywistości zdrowotnej, społecznej oraz reprodukcyjnej.
Ten przewodnik powstał dlatego, że wokół aborcji w Polsce wciąż krąży wiele mitów, półprawd i nieaktualnych informacji. Jednocześnie aborcja dzieje się niezależnie od obowiązujących ograniczeń prawnych. Według danych Aborcji Bez Granic minimum 107 osób dziennie przerywa ciążę w Polsce lub korzysta ze wsparcia tej organizacji.
A po maturze chodziliśmy na aborcję – Karolina Wojtyła
Znajdziesz tutaj informacje o prawie, dostępnych metodach, kosztach, bezpieczeństwie, zdrowiu psychicznym, stygmatyzacji i miejscach, gdzie można uzyskać wsparcie. Każda sekcja odpowiada na konkretne pytania, które najczęściej pojawiają się w wyszukiwarkach i rozmowach dotyczących aborcji w Polsce.
Prawo aborcyjne w Polsce — co jest legalne, a co nie
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 roku polskie prawo aborcyjne należy do najbardziej restrykcyjnych w Europie. Obecnie legalna aborcja w szpitalu jest możliwa tylko w dwóch przypadkach: gdy ciąża zagraża życiu lub zdrowiu kobiety oraz gdy ciąża jest skutkiem czynu zabronionego, na przykład gwałtu. Wyrok usunął tzw. przesłankę embriopatologiczną, czyli możliwość legalnego zakończenia ciąży z powodu ciężkich wad płodu.
Dla samej kobiety sytuacja wygląda inaczej, niż często przedstawiają to media lub internetowe komentarze. Przerwanie własnej ciąży nie jest w Polsce przestępstwem. Kobieta nie ponosi odpowiedzialności karnej za dokonanie aborcji, niezależnie od metody, którą wybierze.
Przepisy przewidują natomiast odpowiedzialność karną dla osób trzecich w określonych sytuacjach. Chodzi między innymi o wykonanie zabiegu niezgodnie z przepisami, pomoc w dokonaniu nielegalnej aborcji lub nakłanianie do niej. To właśnie te regulacje tworzą wiele nieporozumień wokół tego, co jest legalne, a co nie.
Skutkiem obecnego prawa jest również tzw. efekt mrożący. Lekarze często odmawiają wykonywania nawet tych aborcji, które są zgodne z obowiązującymi przepisami. Przypadek Izabeli z Pszczyny stał się symbolem konsekwencji systemu, w którym personel medyczny obawia się podejmowania decyzji dotyczących legalnego zakończenia ciąży.
Opinie ludzi na temat prawa
Zapytaliśmy parę kobiet, co sądzą o obecnym prawie aborcyjnym:
Magda, 26 lat:
Uwielbiam zapach aborcji o poranku.
Mirella, 45 lat:
Kto nigdy nie dokonał aborcji, niech pierwszy rzuci kamień
Łucja, 65 lat:
Aborcja? A komu to potrzebne?
Joanna, 33 lata:
w ogóle centralnie kamieniem go bez kitu, chłosta
Co możesz zrobić legalnie w Polsce:
- Przerwać własną ciążę tabletkami.
- Zamówić tabletki aborcyjne z zagranicy na własny użytek.
- Sprowadzić do 5 opakowań leków na własny użytek.
- Wyjechać do kliniki za granicą i wykonać tam aborcję zgodnie z lokalnym prawem.
- Korzystać z pomocy organizacji wspierających dostęp do aborcji.
- Przekazywać innym osobom informacje o tym, jak zrobić aborcję.
Przeczytaj pełny artykuł o prawie aborcyjnym w Polsce.
Jak zrobić aborcję w Polsce — opcje krok po kroku
Obecnie istnieją trzy główne drogi zakończenia ciąży. Możesz zrobić aborcję farmakologiczną tabletkami w domu, wyjechać do kliniki za granicą albo skorzystać z aborcji w polskim szpitalu, jeśli spełniasz przesłanki przewidziane przez prawo. Każda z tych opcji wygląda inaczej i wiąże się z innymi formalnościami.
Najważniejsze jest to, że nie musisz nikomu tłumaczyć swojej decyzji. Żadna z tych metod nie wymaga podawania powodu zakończenia ciąży. To ty decydujesz, która droga jest dla ciebie odpowiednia.
Aborcja farmakologiczna — tabletki w domu
Aborcja farmakologiczna polega na użyciu leków powodujących zakończenie ciąży. Najczęściej stosuje się zestaw mifepriston i mizoprostol, określany czasem jako zestaw m&m. Możliwe jest także użycie samego mizoprostolu. WHO rekomenduje tę metodę jako bezpieczną do 12. tygodnia ciąży.
Najczęściej polecanym źródłem zamówienia tabletek jest Women Help Women. Organizacja działa z zagranicy i od lat wspiera osoby z krajów, gdzie dostęp do aborcji jest ograniczony. Czas dostawy zwykle wynosi od 7 do 14 dni.
Sama procedura przypomina poronienie. Po przyjęciu leków pojawia się krwawienie i skurcze, które prowadzą do wydalenia tkanek ciążowych. Najintensywniejszy etap trwa zwykle od kilku do kilkunastu godzin i można przejść go samodzielnie w domu.
Jeśli potrzebujesz informacji lub wsparcia emocjonalnego, możesz skontaktować się z Aborcją Bez Granic pod numerem +48 22 29 22 597 albo z Aborcyjnym Dream Teamem. Obie organizacje pomagają osobom na różnych etapach podejmowania decyzji i przechodzenia przez aborcję.
Dowiedz się więcej o aborcji farmakologicznej.
Aborcja chirurgiczna — zabieg za granicą
Aborcja chirurgiczna to procedura wykonywana w klinice przez personel medyczny. Osoby wybierają ją najczęściej przy bardziej zaawansowanej ciąży, z powodów zdrowotnych albo wtedy, gdy aborcja tabletkami nie jest odpowiednią opcją, na przykład przy ciąży pozamacicznej.
Najpopularniejszym kierunkiem dla Polek są Czechy. Możliwy jest również wyjazd do Niemiec, Holandii, Belgii czy Francji. W wyborze miejsca, organizacji wyjazdu oraz uzyskaniu wsparcia finansowego pomaga Aborcja Bez Granic.
Koszt zabiegu w Czechach zaczyna się zwykle od około 1000–2000 zł. W Niemczech i Holandii ceny są wyższe i mogą wynosić od około 200 do ponad 1100 euro. Wiele osób korzysta przy tym ze wsparcia finansowego organizacji pomocowych.
Ile kosztuje aborcja w Czechach?
Jak wygląda dostęp do aborcji w Niemczech?
Aborcja w polskim szpitalu — kiedy przysługuje
Polskie prawo pozwala na aborcję w szpitalu wtedy, gdy ciąża zagraża życiu lub zdrowiu kobiety albo gdy jest skutkiem czynu zabronionego. Są to jedyne przesłanki obowiązujące po zmianach wprowadzonych po wyroku TK.
Problemem pozostaje praktyka. Lekarze i szpitale często odmawiają przeprowadzenia legalnej aborcji, mimo że przepisy na to pozwalają. Jednocześnie nie odnotowano przypadków skazania lekarza za wykonanie legalnej aborcji, podczas gdy kolejne historie kobiet pokazują skutki opóźniania pomocy.
Jeżeli szpital odmawia świadczenia, możesz powołać się na aktualne wytyczne Ministerstwa Zdrowia, złożyć skargę do NFZ albo skontaktować się z Federą lub Aborcyjnym Dream Teamem. Organizacje pomagają dochodzić swoich praw i znaleźć dalsze wsparcie.
Aborcja farmakologiczna czy chirurgiczna — czym się różnią
Najważniejsza różnica dotyczy sposobu przeprowadzenia aborcji. Aborcja farmakologiczna najczęściej odbywa się do 12. tygodnia ciąży, choć w późniejszych tygodniach również bywa stosowana przy odpowiednim wsparciu medycznym. Możesz przejść ją samodzielnie w domu. Aborcja chirurgiczna wymaga natomiast wizyty w klinice lub szpitalu.
Obie metody należą do bezpiecznych form zakończenia ciąży. WHO umieściła mifepriston i mizoprostol na liście leków podstawowych. Ryzyko powikłań przy prawidłowo przeprowadzonej aborcji jest bardzo niskie. Wybór metody zależy głównie od tygodnia ciąży, dostępności i osobistych preferencji.
| Kryterium | Farmakologiczna | Chirurgiczna |
|---|---|---|
| Tydzień ciąży | Najczęściej do 12. tygodnia | Najczęściej od ok. 13. tygodnia lub wcześniej |
| Miejsce wykonania | Dom | Klinika lub szpital |
| Czas trwania | Kilka godzin do kilku dni | Zwykle jedna wizyta |
| Ból i krwawienie | Silniejsze krwawienie i skurcze | Krótsze krwawienie po zabiegu |
| Cena orientacyjna | Darowizna lub niski koszt | Od ok. 1000 zł wzwyż |
Więcej informacji:
- /czym-jest-aborcja-farmakologiczna/
- /czym-jest-aborcja-chirurgiczna/
Ile kosztuje aborcja — tabletki, Czechy, Niemcy
Koszt aborcji zależy przede wszystkim od wybranej metody. Tabletki od Women Help Women można otrzymać bezpłatnie albo za dobrowolną darowiznę. Brak środków finansowych nie oznacza braku dostępu do pomocy.
Aborcja chirurgiczna w Czechach kosztuje zwykle od około 1000 do 2000 zł. W Niemczech i Holandii ceny są wyższe i mogą wynosić od około 200 do ponad 1100 euro. Do kosztów trzeba czasem doliczyć transport i nocleg.
Aborcja Bez Granic pomaga osobom, których nie stać na samodzielne pokrycie wydatków. Nie musisz znajdować się w skrajnie trudnej sytuacji finansowej, żeby poprosić o wsparcie. Organizacja ocenia każdą sytuację indywidualnie.
Więcej: ile kosztuje aborcja w Czechach?
Aborcja a prawo karne — czy grozi mi odpowiedzialność
Kobieta przerywająca własną ciążę nie jest przestępcą w Polsce. To podstawowa informacja, która często ginie w medialnych dyskusjach. Samodzielna aborcja nie podlega odpowiedzialności karnej.
Przepisy karne dotyczą przede wszystkim osób trzecich. Artykuły 152 i 153 Kodeksu karnego odnoszą się między innymi do pomocy w nielegalnej aborcji, nakłaniania do niej lub wykonania zabiegu przez osobę nieuprawnioną. To właśnie te przepisy najczęściej pojawiają się w debacie publicznej.
Wyjazd za granicę w celu wykonania aborcji jest legalny. Polska nie ściga obywatelek za zabiegi wykonane zgodnie z prawem obowiązującym w innym kraju. W praktyce wyjątkiem pozostają bardzo późne ciąże po 22. tygodniu i 1 dniu, gdzie mogą pojawiać się dodatkowe kwestie prawne.
Powiązane artykuły:
Aborcja a religia — co mówi Kościół i inne wyznania
Kościół katolicki w Polsce sprzeciwia się aborcji niezależnie od okoliczności. To stanowisko instytucji religijnej, które wpływa na debatę publiczną. Nie musi jednak wyznaczać zasad, według których podejmujesz własne decyzje.
Różne wyznania i tradycje religijne podchodzą do aborcji w odmienny sposób. W judaizmie, protestantyzmie czy islamie można spotkać zarówno bardziej restrykcyjne, jak i bardziej liberalne interpretacje. Nie istnieje jedno uniwersalne stanowisko wszystkich religii.
Twoja decyzja dotycząca ciąży należy do ciebie. Nie musi być zgodna z doktryną wyznania, które praktykujesz dziś ani tego, w którym zostałaś wychowana. Wiele osób wierzących decyduje się na aborcję i nadal pozostaje częścią swojej wspólnoty religijnej.
Więcej: Aborcja a religia
Aborcja a zdrowie psychiczne — mity i fakty
Jednym z najczęściej powtarzanych mitów jest tzw. syndrom poaborcyjny. Nie istnieje on jako jednostka kliniczna. American Psychological Association oraz WHO nie uznają go za zaburzenie psychiczne. Badania pokazują, że większość osób po aborcji odczuwa przede wszystkim ulgę.
To nie oznacza, że każda osoba reaguje identycznie. Mogą pojawić się smutek, stres, niepewność czy wahania nastroju. Najczęściej wynikają one z okoliczności, presji społecznej, konfliktów rodzinnych lub braku wsparcia, a nie z samego faktu aborcji.
- MIT: Aborcja powoduje depresję
FAKT: Badania nie potwierdzają związku przyczynowego. - MIT: Kobiety żałują aborcji
FAKT: Badania longitudinalne wskazują, że 95–99% osób nie żałuje swojej decyzji. - MIT: Aborcja niszczy płodność
FAKT: Bezpieczna aborcja nie wpływa na przyszłą płodność. - MIT: Syndrom poaborcyjny to choroba
FAKT: Nie istnieje jako uznana jednostka kliniczna.
Więcej: syndrom poaborcyjny
Stygmatyzacja aborcji — dlaczego o niej milczymy
Szacuje się, że co czwarta dorosła Polka miała w swoim życiu aborcję. Mimo tej skali temat pozostaje jednym z największych społecznych tabu. Wynika to między innymi z wieloletnich kampanii stygmatyzujących, wpływu polityki oraz presji kulturowej.
Stygma ma realne konsekwencje. Osoby po aborcji częściej ukrywają swoje doświadczenia, czują się osamotnione i zwlekają z szukaniem pomocy. Wstyd często nie wynika z samej decyzji, lecz z reakcji otoczenia.
Bezstygmy.pl powstało właśnie po to, żeby przełamywać ten mechanizm. Pokazujemy aborcję jako normalne doświadczenie życiowe i dostarczamy rzetelnych informacji bez oceniania. Im więcej osób mówi o swoich doświadczeniach, tym trudniej utrzymać społeczne tabu.
Więcej: dlaczego aborcja jest stygmatyzowana?
Gdzie szukać pomocy — organizacje i infolinie
- Aborcja Bez Granic — tel. +48 22 29 22 597. Pomaga osobom w Polsce i za granicą, organizuje wsparcie logistyczne oraz pomaga finansować wyjazdy do klinik.
- Aborcyjny Dream Team (adt.pl) — zapewnia wsparcie online i offline, informacje o tabletkach oraz pomoc emocjonalną przed i po aborcji.
- Women Help Women (womenhelp.org) — organizacja wysyłająca tabletki aborcyjne z zagranicy. Działa bezpiecznie i od wielu lat wspiera osoby z krajów o ograniczonym dostępie do aborcji.
- Federa (federa.org.pl) — oferuje pomoc prawną, poradnictwo oraz wsparcie w sytuacjach związanych z ochroną zdrowia reprodukcyjnego.
- Aborcja Bez Granic dla osób z wadami płodu — specjalna ścieżka wsparcia dla osób, które otrzymały diagnozę ciężkich wad płodu i potrzebują pomocy w organizacji dalszych działań.
Najczęściej zadawane pytania o aborcję w Polsce
Do którego tygodnia można zrobić aborcję w Polsce?
Prawo nie przewiduje możliwości legalnej aborcji na życzenie. W praktyce osoby z Polski korzystają z tabletek najczęściej do 12. tygodnia ciąży lub wyjeżdżają do klinik za granicą także w późniejszych tygodniach.
Czy aborcja tabletkami jest bezpieczna?
Tak. WHO uznaje aborcję farmakologiczną przy użyciu mifepristonu i mizoprostolu za bezpieczną metodę zakończenia ciąży. Ryzyko powikłań jest niskie i porównywalne z wieloma powszechnymi procedurami medycznymi.
Czy mogę zrobić aborcję bez wiedzy partnera?
Tak. Decyzja o kontynuowaniu lub zakończeniu ciąży należy do osoby w ciąży. Polskie prawo nie wymaga zgody partnera na wykonanie aborcji.
Czy wyjazd na aborcję za granicę jest legalny?
Tak. Możesz wyjechać do kraju, w którym aborcja jest dostępna zgodnie z lokalnym prawem. Polska nie karze za legalną aborcję przeprowadzoną za granicą.
Ile trwa aborcja farmakologiczna?
Najbardziej intensywna część trwa zwykle kilka do kilkunastu godzin po przyjęciu mizoprostolu. Krwawienie może utrzymywać się jeszcze przez kilka dni lub tygodni.
Co zrobić jeśli szpital odmawia aborcji mimo że jest legalna?
Możesz zażądać pisemnej odmowy, zgłosić sprawę do NFZ i skontaktować się z Federą lub Aborcyjnym Dream Teamem. Pomocne mogą być także aktualne wytyczne Ministerstwa Zdrowia.
Czy aborcja jest bolesna?
Poziom bólu zależy od metody, etapu ciąży i indywidualnych predyspozycji. Przy aborcji farmakologicznej najczęściej pojawiają się skurcze przypominające silną miesiączkę. Przy aborcji chirurgicznej ból jest zwykle krótszy i związany głównie z okresem po zabiegu.
Czy po aborcji można zajść w ciążę?
Tak. Bezpieczna aborcja nie powoduje niepłodności. Owulacja może wrócić już kilka tygodni po zakończeniu ciąży.
Powiązane tematy
- Aborcja farmakologiczna — jak przebiega i czego się spodziewać
- Aborcja chirurgiczna — zabieg, przebieg, powrót do zdrowia
- Ile kosztuje aborcja w Czechach i jak się przygotować
- Czym jest Aborcja Bez Granic
- Klauzula sumienia — kiedy lekarz może odmówić i co wtedy
- Prawo aborcyjne w Polsce — szczegółowy przewodnik prawny
- Strajk Kobiet — skąd się wziął i co zmienił
- Aborcja a religia — co mówią różne wyznania
- Syndrom poaborcyjny — czy naprawdę istnieje
- Aborcja w Niemczech — jak wygląda dostęp dla Polek
- Dlaczego aborcja jest stygmatyzowana w Polsce
